มะเร็งต่อมลูกหมาก ภัยใกล้ตัวของท่านชาย ตอน 1

รองศาสตราจารย์ นายแพทย์ไชยยงค์ นวลยง

หลายๆ ท่านคงได้ข่าวเกี่ยวกับเพื่อนๆ ผู้ใกล้ชิด หรือคนดังป่วยเป็นมะเร็งต่อมลูกหมาก และอาจจะเสียชีวิตในที่สุด และเป็นที่น่าเสียดายถ้าท่านชายมีความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับมะเร็งต่อมลูกหมาก ก็จะสามารถบริหารความเสี่ยงของมะเร็งต่อมลูกหมากที่อาจจะเกิดกับท่านได้ดีขึ้น

ต่อมลูกหมากคืออะไร

ต่อมลูกหมาก เป็นส่วนหนึ่งของอวัยวะสืบพันธุ์เพศชาย มีลักษณะเหมือนลูกเกาลัด มีหน้าที่ผลิตของเหลวเพื่อหล่อเลี้ยงตัวอสุจิ ต่อมลูกหมากอยู่ภายในอุ้งเชิงกราน ใต้ต่อกระเพาะปัสสาวะและล้อมท่อปัสสาวะอยู่

 

 
ลักษณะกายวิภาคของต่อมลูกหมาก

มะเร็งต่อมลูกหมากเกิดขึ้นได้อย่างไร

เมื่อผู้ชายอายุมากขึ้น ต่อมลูกหมากจะโตขึ้นตามธรรมชาติ (ช้าหรือเร็วจะแตกต่างกันออกไป) และจะเกิดการกดเบียดท่อปัสสาวะที่ต่อมลูกหมากล้อมรอบอยู่ ทำให้เกิดอาการผิดปกติ เช่น ปัสสาวะลำบาก ต้องเบ่ง ปัสสาวะบ่อย เป็นต้น ซึ่งเป็นโรคต่อมลูกหมากโต ไม่ใช่โรคมะเร็ง ไม่มีการลุกลาม หรือคร่าชีวิตได้ ตรงกันข้ามถ้าต่อมลูกหมากมีเซลล์ที่มีการเปลี่ยนแปลงและแบ่งตัวผิดปกติ เพิ่มจำนวนขึ้นอย่างไม่หยุด รวมทั้งมีการลุกลามเนื้อเยื่อต่อมลูกหมากปกติและอวัยวะข้างเคียง เช่น กระเพาะปัสสาวะ ถุงน้ำเก็บอสุจิ และต่อมน้ำเหลือง หรือแพร่ไปสู่อวัยวะอื่นโดยเฉพาะกระดูก โรคอย่างนี้ คือ มะเร็งต่อมลูกหมาก ซึ่งจะก่อให้เกิดอันตรายสามารถคร่าชีวิตได้ในที่สุด

มะเร็งต่อมลูกหมากพบบ่อยแค่ไหน และเกิดจากอะไร มะเร็งต่อมลูกหมาก มีโอกาสพบได้ในชาย อายุประมาณ 50 ปีขึ้นไป และพบมากอายุ 60-79 ปี แนวโน้มพบมากขึ้นเนื่องจากมีคนสูงอายุเพิ่มมากขึ้น ในประเทศไทยอุบัติการณ์มะเร็งต่อมลูกหมากอยู่ที่อันดับ 5 ของมะเร็งในเพศชาย สาเหตุที่แท้จริงนั้นยังไม่ทราบแน่ชัด แต่มีรายงานทางการแพทย์หลายแห่งพบว่าเกี่ยวข้องกับอาหารไขมันสูง นอกจากนี้ยังเกี่ยวข้องกับการถ่ายทอดทางพันธุกรรม เช่น ถ้าท่านมีบิดาหรือพี่น้องเป็นมะเร็งต่อมลูกหมาก โอกาสที่ท่านจะเป็นย่อมสูงกว่าคนปกติ

มะเร็งต่อมลูกหมากสามารถป้องกันได้ไหม

ปัจจุบันยังไม่ได้ แต่ถ้าหมั่นตรวจเช็คจะสามารถตรวจพบได้ แต่ระยะเนิ่นทำให้มีโอกาสรักษาหายขาดได้

เราจะทราบได้อย่างไรว่าเป็นมะเร็งต่อมลูกหมาก

น่าเสียดายที่มะเร็งต่อมลูกหมากในระยะแรกซึ่งสามารถรักษาหายขาดได้ จะยังไม่มีอาการ แต่ถ้ามีอาการอาจจะไม่ใช่ระยะเริ่มต้น ดังนั้นผู้ชายอายุ 50 ปีขึ้นไป ควรตรวจต่อมลูกหมากจากแพทย์ปีละ 1 ครั้ง ประกอบด้วยการตรวจทางทวารหนัก (Digital rectal examination) เพื่อตรวจคลำลักษณะของต่อมลูกหมาก ร่วมกับการเจาะเลือดเพื่อหาสารบ่งชี้มะเร็งที่เรียกว่า PSA (Prostate specific antigen) ซึ่งถ้าพบว่าอย่างใดอย่างหนึ่งหรือทั้ง 2 อย่างผิดปกติ แพทย์จะใช้เข็มเจาะตัดชิ้นเนื้อต่อมลูกหมากโดยผ่านทางเครื่องอัลตราซาวน์ เพื่อนำไปพิสูจน์ทางพยาธิวิทยาต่อไป

 

 
ภาพการเจาะเนื้อต่อมลูกหมาก

มาถึงตอนนี้ท่านผู้อ่านคงพอมีความรู้ความเข้าใจบ้างเกี่ยวกับมะเร็งต่อมลูกหมาก และจะทำอย่างไรต่อไปถ้าผลการตรวจชิ้นเนื้อยืนยันว่าท่านโชคร้ายเป็นมะเร็ง โปรดติดตามต่อนะครับ....

 

ที่มาข้อมูล : คอลัมน์สุขภาพน่ารู้ มติชนสุดสัปดาห์ 1 ก.พ.51


<<< back

มะเร็งต่อมลูกหมาก

ตอนที่ 1

ตอนที่ 2

ตอนที่ 3

ตอนที่ 4